TEK YÖNLÜ KAVRAMA DİSKİ

Düz vitesli (manuel) araçlarda, “seyir halindeyken” debriyaj pedalı kullanılmadan vites değiştirilebilmesini sağlar. Bu mekanizma dur/kalk trafiğinde etkili değildir.

Kısımları :

1-Kavrama diski

2-Disk göbeği

3-Tek yönlü rulman (kavrama)

4-Freze

5-Boşluk ayar pulu

6-Sabitleme segmanı

Çalışması :

Debriyaj sistemi, güç aktarma organıdır ve motordan gelen hareketin, bizim isteğimize göre vites kutusuna aktarılmasını veya kesilmesini sağlar. Bir aracın, motor çalışır vaziyette ve vitesteyken olduğu yerde durabilmesi, yine aynı durumda araç hareket halindeyken motorun stop ettirilmeden aracın durdurulabilmesi ve en önemlisi vites değişimlerinin sağlanabilmesi için debriyaj ile motor arasındaki bağlantının bizim isteğimiz doğrultusunda zaman zaman kesilmesi gerekir. Bu güç aktarımını debriyaj pedalına basarak kumanda ederiz. Tek yönlü debriyaj diski kullanılan kavramalardaysa durum şu şekildedir; motorun ürettiği güç (dönme hareketi) kavrama diskinin (1) ortasında yer alan tek yönlü rulman (3) aracılığıyla frezeye (4) ve oradan da şanzıman giriş miline aktarılır. Gaza basıldığı sürece durum bu şekilde devam eder [normal araçlarda, seyir halindeyken, motordan şanzımana doğru olan hareket, ayak gazdan çekilince aracın ataleti sebebiyle şanzımandan motora doğru olur, kavraşma durumu süreklidir ve bu anda “motor freni”  denen durum ortaya çıkar]. Kavrama diskinin ortasında yer alan tek yönlü rulmanın yapısı sebebiyle hareket tek yönde aktarılıp diğer yönde aktarılmadığı için, seyir halindeyken ayak gaz pedalından çekilirse,  motorun devri düşerken aracın ataleti sebebiyle şanzıman milinin devri aynı şekilde kalacak* , şanzıman ve motor devri arasında büyük bir fark ortaya çıkacaktır. Devir farkı şanzıman lehine olacaktır. İşte tam bu anda motordan şanzımana doğru olan hareket aktarımı kesilmiş olduğu için debriyaj pedalına basmadan vites değiştirmek mümkün olacaktır. Bu şekilde araç seyir halindeyken vites yükseltmek veya düşürmek mümkündür.

Açıklamalar :

1-Mekanizma sayesinde debriyaj pedalına basmadan vites değiştirebilmek için aracın seyir halinde olması gerekir, dur/kalk trafiğinde fayda sağlamaz.

2-Debriyaj pedalı daha az sıklıkla kullanılacağı için kavrama sisteminin ömrü artacaktır.

3-Sistemde her hangi bir elektrik/elektronik donanım yoktur, ancak “motor freni” etkisinin olmaması gibi bazı kusurlarının giderilmesi için bu düzenekleri kullanmak faydalı olacaktır.

4-Bu kavrama sistemi özellikle MMT ** şanzımanlar için tasarlanmıştır

*Şanzıman milinin devri, ayak gazdan çekildiğinde yol şartlarına bağlı olarak artıp azalabilir ama her durumda da motordan daha yüksek olacaktır.

**Bu şanzımanlar piyasada yarı otomatik, robotik v.b isimlerle de bilinir, aslında yapıları düz (manuel) şanzımandır ve baskı/balataları vardır. Sizin yerinize debriyaj pedalına basan ve vites değiştiren mekatronik bir üniteleri vardır.